Stopnie ubytku słuchu a rozwój mowy dziecka

Dzięki językowi, mowie dziecko uczy się wielu rzeczy mimowolnie. Uczenie mimowolne u dzieci niesłyszących nie występuje. Język przyspiesza rozwój aparatu pojęciowego dziecka. Słowa oczywiste dla dziecka słyszącego nie są oczywiste dla niesłyszącego, czasem ważny jest kontekst. Im wyższy ubytek słuchu, tym większe są trudności dziecka.

21-40 dB lekki niedosłuch jest często niezauważalny. Rozwój mowy potocznej występuje.
Mowa takiego dziecka rozwija się w sposób naturalny. Zazwyczaj zachowana jest prawidłowa artykulacja, rytm i intonacja mowy. Mogą być problemy z wysłuchaniem głosek: sz,cz,ć,dź. Końcówki ś,ć mogą być niesłyszalne. Często lekki niedosłuch jest uszkodzeniem przewodzeniowym. Dziecko na pewno będzie gorzej słyszało w hałasie. Niedosłuch tego stopnia często jest nierozpoznany – dziecko jest podejrzane o nieuwagę i brak koncentracji. Traci ono zdolność selektywnego słyszenia w hałasie.

Trudności dziecka z lekkim ubytkiem słuchu:

  • z rozumieniem tekstów wypowiadanych cicho i szeptem,
  • ze śledzeniem toku lekcji,
  • ze świadomą koncentracją uwagi,
  • problemy w analizie i syntezie wyrazów powodujące problemy w nauce czytania i pisania,
  • trudności w pisaniu tekstu ze słuchu.

Zalecenia do pracy:

  • dziecko powinno siedzieć blisko nauczyciela,
  • usta i wargi nauczyciela powinny być na wysokości oczu dziecka,
  • nauczyciel powinien siedzieć,
  • powtarzamy odpowiedź na pytanie za klasą ( gdyż w hałasie dziecko niedosłyszące może nie usłyszeć),
  • eliminujemy hałas w klasie,
  • wyposażamy przestrzeń w klasie w tablice dźwiękochłonne,
  • podstawą pracy z dzieckiem powinna być praca z tekstem.

41-70 dB niedosłuch średniego ( umiarkowanego stopnia) – nie słyszymy mowy potocznej, możemy nie słyszeć mowy głośnej.
Mowa potoczna odbierana jest z odległości 1-1,5 metra. Na poziomie dolnym 41 dB jest możliwe rozumienie głośnej mowy bez aparatów słuchowych (przy wsparciu odczytywania mowy z ust). Przy niedosłuchu do 60 dB dziecko słyszy mowę bez zniekształceń, powyżej 60 dB słyszy mowę zniekształconą. W przedziale górnym- 70 dB może nie dosłyszeć do 100% informacji.

Trudności dziecka z umiarkowanym, średnim niedosłuchem:

  • z nadążaniem za tokiem lekcji prowadzonych metodą pogadanki i dyskusji,
  • ze zrozumieniem pytań i poleceń,
  • z czytaniem ze zrozumieniem dłuższych teksyów,
  • z przyswajaniem abstrakcyjnych pojęć i nowych terminów,
  • z wypowiedziami ustnymi i pisemnymi( błędy gramatyczne, uproszczone zdania),
  • z przyswojeniem języka obcego,
  • więcej czasu musimy poświęcić na zrozumienie przenośnego znaczenia słów.

Zalecenia do pracy:

  • konieczna jest rehabilitacja słuchu i mowy w aparatach słuchowych i systemach FM,
  • dziecko z umiarkowanym niedosłuchem ma szansę w nauce mowy osiągnąć podobne postępy jak dziecko słyszące ( przy prawidłowym aparatowaniu i rehabilitacji), ale zawsze z opóźnieniem,
  • zaburzenia w zakresie rozwoju mowy dotyczą nosowego, mniej dźwięcznego zabarwienia głosu,
  • gdy dziecko nie jest rehabilitowane przeważnie dołącza się opóźnienie rozwoju języka i związane z tym trudności w porozumiewaniu się.

71-90 dB niedosłuch znacznego stopnia
Spostrzegana jest mowa jedynie o dużym natężeniu. Jeśli wada tego stopnia pojawia się w okresie perilingwalnym (2-5/6 rok życia) powoduje zanikanie mowy, powstała w okresie postlingwalnym (powyżej 7 roku życia) powoduje zaburzenia barwy głosu i wyrazistości wypowiedzi.

Zalecenia do pracy:

  • mowa nie rozwinie się, jeśli dziecko nie zostało wcześnie zdiagnozowane, aparatowane i rehabilitowane,
  • nauczanie wymaga indywidualnego, specjalnego programu słuchowo-werbalnego, dla tych dzieci dostosowane są w poradni indywidualne programy terapii,
  • dzięki nowoczesnej technice i rehabilitacji wiele dzieci ma szansę nauki w placówkach intergacyjnych.

Specyficzne trudności szkolne dziecka ze znacznym ubytkiem słuchu:

  • trudności z prawidłowym formułowaniem wypowiedzi pisemnych i ustnych (błędy językowe, sprawiające, że wypowiedzi są mało komunikatywne)
  • z artykulacją, wyrazistością mowy,
  • z opanowaniem wiadomości ze wszystkich przedmiotów nauczania.

Powyżej 90 dB niedosłuch głębokiego stopnia
Dzieci nie są w stanie odbierać dźwięków mowy na drodze naturalnej – mowa potoczna nie jest słyszalna. Występują zaburzenia prozodii mowy, zwłaszcza zaburzenia rytmu, melodii, intonacji głosu. Grupa niejednoradna – część dzieci może mieć podobne osiągnięcia jak rówieśnicy z poprzedniej grupy ( niedosłuch znaczny), część pomimo posiadanej wrażliwości słuchowej nie jest w stanie jej wykorzystać ( zależy od jakości wczesnej interwencji),

Zalecenia do pracy:

  • musi być podjęta terapia, implant ślimakowy nie gwarantuje rozwoju mowy,
  • dzieci te wymagają indywidualnej terapii i stałej oceny występujących potrzeb i możliwości oraz modyfikowania terapii,
  • zdarza się, ze dzieci te osiągają znaczne postępy w nauce mowy, ale tylko pod warunkiem wielospesjalistycznej, systematycznej rehabilitacji słuchu i mowy.

Specyficzne trudności szkolne dziecka z głębokim ubytkiem słuchu:

  • trudności z komunikowaniem się, dziecko z trudem nawiązuje kontakty społeczne,
  • korzysta tylko z zapisu graficznego i odczytywania mowy z ust,
    • przejawia tendencję do mechanicznego uczenia się na pamięć bez rozumienia treści, odpowiada na pytania odtwarzając wyuczone fragmenty,
  • słaby rozwój mowy we wszystkich jej zakresach: leksykalnym, gramatycznym, artykulacyjnym oraz w zakresie rozumienia mowy,
  • często zakłócony rytm mowy, akcent, melodia, właściwa intonacja,
  • głos dziecka jest głuchy, matowy albo piskliwy, mowa nosowa,
  • dziecko mówi albo zbyt szybko albo nadmiernie przeciąga głoski,
  • realizuje głoski ze zbyt dużym napięciem mięśniowym.

Opracowała:
Beata Czarnecka – logopeda

Post navigation